رله ۵ پین چیست؟
رله ۵ پین چیست؟ بررسی پایهها، نحوه عملکرد و کاربرد رله ۵ پایه
رله ۵ پین یکی از انواع پرکاربرد رلههای الکترومکانیکی است که برای کنترل، قطع و وصل یا تغییر مسیر جریان الکتریکی در مدارهای مختلف استفاده میشود. این نوع رله به دلیل داشتن یک پایه کنتاکت اضافی، میتواند علاوه بر قطع و وصل یک مدار، در برخی پیکربندیها مسیر جریان را نیز بین دو خروجی تغییر دهد.
رلههای ۵ پین در سیستمهای برق خودرو، مدارهای الکترونیکی، تجهیزات صنعتی و مدارهای کنترلی کاربرد دارند.
در این مقاله از Tino Electronic بررسی میکنیم رله ۵ پین چیست، پایههای آن چه وظیفهای دارند، چگونه کار میکند، چه تفاوتی با رله ۴ پین دارد و هنگام انتخاب آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
رله ۵ پین چیست؟
رله ۵ پین یا 5 Pin Relay نوعی رله است که دارای پنج پایه یا ترمینال برای اتصال به مدار است. در یکی از پیکربندیهای رایج، دو پایه مربوط به سیمپیچ رله و سه پایه دیگر مربوط به کنتاکتهای مدار هستند.
در بسیاری از رلههای خودرویی، این پایهها با شمارههای زیر شناخته میشوند:
30، 85، 86، 87 و 87a
در این ساختار، پایههای 85 و 86 مربوط به سیمپیچ و پایههای 30، 87 و 87a مربوط به کنتاکتهای رله هستند.
با اعمال ولتاژ مناسب به سیمپیچ، وضعیت کنتاکتها تغییر میکند و اتصال بین پایهها جابهجا میشود.
البته شمارهگذاری و آرایش پایهها در تمام رلههای ۵ پین یکسان نیست؛ بنابراین برای نصب هر مدل باید دیاگرام روی بدنه یا دیتاشیت سازنده بررسی شود.
رله ۵ پین چگونه کار میکند؟
عملکرد رله ۵ پین را میتوان به دو بخش اصلی تقسیم کرد:
مدار سیمپیچ
دو پایه از رله به سیمپیچ یا بوبین (Coil) مربوط هستند. زمانی که ولتاژ مناسب به بوبین اعمال میشود، میدان مغناطیسی ایجاد شده و مکانیزم داخلی رله را فعال میکند.
مدار کنتاکت
سه پایه دیگر مربوط به کنتاکتهای مدار هستند. در یک آرایش رایج، پایه 30 پایه مشترک است و میتواند با توجه به وضعیت رله به یکی از پایههای 87 یا 87a متصل شود.
در حالت عادی:
30 → 87a
و پس از فعال شدن رله:
30 → 87
در نتیجه، رله میتواند مسیر جریان را از یک خروجی به خروجی دیگر تغییر دهد.
پایههای رله ۵ پین چیست؟
در یک رله ۵ پین با شمارهگذاری رایج خودرویی، پنج پایه معمولاً به شکل زیر هستند:
| شماره پایه | نام | وظیفه |
|---|---|---|
| 30 | COM | پایه مشترک کنتاکت |
| 85 | Coil | یکی از پایههای بوبین |
| 86 | Coil | پایه دیگر بوبین |
| 87 | NO | کنتاکت نرمال باز |
| 87a | NC | کنتاکت نرمال بسته |
این شمارهگذاری در بسیاری از رلههای خودرویی متداول است، اما نباید بدون بررسی دیتاشیت برای همه رلههای ۵ پین یکسان فرض شود.
پایه 30 رله چیست؟
پایه 30 معمولاً به عنوان پایه مشترک یا COM (Common) شناخته میشود.
این پایه با توجه به وضعیت رله میتواند به یکی از کنتاکتهای خروجی متصل شود.
در بسیاری از مدارها، پایه 30 به منبع یا ورودی مدار بار متصل میشود، اما نحوه اتصال دقیق آن به طراحی مدار بستگی دارد.
پایههای 85 و 86 رله چیست؟
پایههای 85 و 86 معمولاً دو سر سیمپیچ یا بوبین رله هستند.
با اعمال ولتاژ مناسب به این دو پایه، سیمپیچ میدان مغناطیسی ایجاد کرده و مکانیزم داخلی رله را فعال میکند.
در برخی رلهها، مانند مدلهایی که دارای دیود داخلی هستند، قطبیت پایههای بوبین اهمیت دارد. به همین دلیل باید قبل از اتصال، نقشه رله بررسی شود.
پایه 87 رله چیست؟
پایه 87 در پیکربندی رایج، کنتاکت NO (Normally Open) یا نرمال باز است.
در حالت عادی رله، اتصال بین پایه 30 و 87 برقرار نیست.
پس از فعال شدن بوبین، کنتاکت تغییر وضعیت داده و اتصال:
30 → 87
برقرار میشود.
پایه 87a رله چیست؟
پایه 87a در پیکربندی رایج، کنتاکت NC (Normally Closed) یا نرمال بسته است.
در حالت عادی، اتصال بین پایههای 30 و 87a برقرار است.
با فعال شدن رله، این اتصال قطع شده و پایه 30 به 87 متصل میشود.
به همین دلیل وجود پایه 87a در یک رله ۵ پین میتواند امکان تغییر مسیر مدار بین دو خروجی را فراهم کند.
تفاوت رله ۴ پین و ۵ پین چیست؟
رلههای ۴ پین و ۵ پین هر دو برای کنترل مدارهای الکتریکی استفاده میشوند، اما ساختار کنتاکت آنها میتواند متفاوت باشد.
در یک پیکربندی رایج چهارپین، پایههای 30، 85، 86 و 87 وجود دارند و رله برای قطع و وصل یک مسیر استفاده میشود.
در یک رله پنجپین با ساختار SPDT، پایه 87a نیز اضافه میشود و امکان انتخاب بین دو مسیر را فراهم میکند.
| ویژگی | رله ۴ پین | رله ۵ پین |
|---|---|---|
| تعداد پایه | ۴ | ۵ |
| پایههای بوبین | ۲ | ۲ |
| پایه مشترک | معمولاً ۱ | معمولاً ۱ |
| کنتاکت NO | معمولاً دارد | معمولاً دارد |
| کنتاکت NC | معمولاً ندارد | در مدلهای SPDT دارد |
| امکان تغییر مسیر | محدودتر | در پیکربندی SPDT امکانپذیر است |
۵ پین بودن به معنی بهتر بودن رله نیست. انتخاب بین رله ۴ پین و ۵ پین باید بر اساس نیاز مدار و نوع عملکرد موردنظر انجام شود.
کاربرد رله ۵ پین چیست؟
رلههای ۵ پین در مدارهایی استفاده میشوند که نیاز به کنترل، قطع و وصل یا تغییر مسیر جریان الکتریکی دارند.
کاربرد رله ۵ پین در خودرو
رلههای خودرویی ۵ پین میتوانند در سیستمهای مختلف خودرو مورد استفاده قرار بگیرند، از جمله:
- سیستم روشنایی
- فنهای الکتریکی
- تجهیزات جانبی خودرو
- سیستمهای کنترلی
- مدارهای سوئیچینگ
- برخی سیستمهای برقی خودرو
رلههای خودرویی معمولاً در مدلهای مختلفی با ولتاژ، جریان، ابعاد و آرایش پایه متفاوت تولید میشوند.
کاربرد رله ۵ پین در مدارهای الکترونیکی
در تجهیزات الکترونیکی نیز رله ۵ پین میتواند برای کنترل یک مصرفکننده یا تغییر مسیر یک مدار استفاده شود.
برای مثال، یک مدار کنترلی با توان پایین میتواند عملکرد رله را کنترل کند و رله وظیفه سوئیچ کردن مدار بار را بر عهده داشته باشد.
رله ۵ پین ۱۲ ولت چیست؟
رله ۵ پین ۱۲ ولت معمولاً به رلهای گفته میشود که ولتاژ نامی بوبین آن ۱۲ ولت است.
این رلهها بهخصوص در سیستمهای الکتریکی خودرو کاربرد زیادی دارند.
با این حال، هنگام خرید رله ۵ پین ۱۲ ولت نباید فقط به ولتاژ توجه کرد. مشخصاتی مانند جریان قابلتحمل کنتاکت، نوع کنتاکت، توان بوبین، نوع بار، ابعاد و شرایط کاری نیز اهمیت دارند.
برای مثال، یک رله ۱۲ ولت ۲۰ آمپر ۵ پین علاوه بر داشتن بوبین ۱۲ ولت، ظرفیت کنتاکت مشخصی برای سوئیچینگ بار دارد.
آیا همه رلههای ۵ پین پایه 30، 85، 86، 87 و 87a دارند؟
خیر.
شمارههای 30، 85، 86، 87 و 87a در بسیاری از رلههای خودرویی و رلههای رایج استفاده میشوند، اما یک استاندارد عمومی برای تمام رلههای پنجپین محسوب نمیشوند.
برخی رلههای ۵ پین ممکن است آرایش پایه متفاوتی داشته باشند. بنابراین قبل از سیمکشی، حتماً دیاگرام روی بدنه، نقشه پایهها یا دیتاشیت سازنده بررسی شود.
این موضوع مخصوصاً هنگام جایگزین کردن یک رله با مدل دیگر اهمیت دارد، زیرا دو رله ممکن است هر دو ۵ پین باشند اما آرایش پایه یا مشخصات الکتریکی متفاوتی داشته باشند.
هنگام خرید رله ۵ پین به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای انتخاب رله مناسب، موارد زیر را بررسی کنید:
۱. ولتاژ بوبین
ولتاژ بوبین باید با مدار کنترل سازگار باشد. رلهها در ولتاژهای مختلفی مانند ۵، ۱۲ و ۲۴ ولت تولید میشوند.
۲. جریان کنتاکت
ظرفیت جریان کنتاکت باید با جریان موردنیاز بار مطابقت داشته باشد.
۳. نوع کنتاکت
بررسی کنید که مدار به کنتاکت NO، NC یا هر دو نیاز دارد.
۴. تعداد و آرایش پایهها
تنها ۵ پین بودن کافی نیست. عملکرد و شماره هر پایه را از دیتاشیت بررسی کنید.
۵. نوع بار
بارهای مقاومتی، موتوری، لامپی و سایر بارها ممکن است شرایط متفاوتی برای سوئیچینگ ایجاد کنند.
۶. ابعاد و نوع نصب
مطمئن شوید ابعاد رله و روش نصب آن با فضای موجود در مدار یا سوکت موردنظر سازگار است.
۷. شرایط محیطی
در کاربردهای خودرویی و صنعتی، عواملی مانند دما، لرزش و شرایط محیطی باید در انتخاب رله در نظر گرفته شوند.
مزایای استفاده از رله ۵ پین
رلههای ۵ پین در پیکربندیهای مناسب میتوانند مزایایی مانند موارد زیر داشته باشند:
- امکان کنترل یک مدار با سیگنال الکتریکی
- امکان تغییر مسیر جریان در مدلهای SPDT
- جداسازی مدار کنترل از مدار بار
- مناسب بودن برای بسیاری از مدارهای خودرویی
- امکان کنترل بارهای مختلف متناسب با ظرفیت رله
- ساختار نسبتاً ساده و کاربرد گسترده
البته عملکرد واقعی رله به مشخصات مدل و شرایط استفاده بستگی دارد.
جمعبندی
رله ۵ پین یکی از انواع پرکاربرد رلههای الکترومکانیکی است که در مدارهای الکتریکی، سیستمهای خودرو، تجهیزات صنعتی و دستگاههای الکترونیکی مورد استفاده قرار میگیرد.
در یک پیکربندی رایج، پایههای 85 و 86 مربوط به بوبین، پایه 30 پایه مشترک و پایههای 87 و 87a مربوط به کنتاکتهای NO و NC هستند.
مهمترین ویژگی ساختار ۵ پین در مدلهای SPDT، امکان تغییر مسیر جریان بین دو کنتاکت است.
با این حال، همه رلههای ۵ پین آرایش یکسانی ندارند و قبل از نصب باید مشخصات و نقشه پایههای مدل موردنظر بررسی شود.
هنگام خرید رله نیز باید علاوه بر تعداد پایهها، ولتاژ بوبین، جریان کنتاکت، نوع بار، نوع کنتاکت، ابعاد و شرایط کاری را در نظر گرفت.
سوالات متداول درباره رله ۵ پین
رله ۵ پین چیست؟
رله ۵ پین یک رله دارای پنج ترمینال است که در پیکربندی رایج، دو پایه برای بوبین و سه پایه برای کنتاکتهای مدار دارد.
پایههای رله ۵ پین کداماند؟
در یک پیکربندی رایج خودرویی، پایهها شامل 30، 85، 86، 87 و 87a هستند.
پایه 30 رله چیست؟
پایه 30 معمولاً پایه مشترک یا COM کنتاکت رله است.
پایه 87 رله چیست؟
پایه 87 در پیکربندی رایج، کنتاکت NO یا نرمال باز است.
پایه 87a رله چیست؟
پایه 87a در پیکربندی رایج، کنتاکت NC یا نرمال بسته است.
تفاوت رله ۴ پین و ۵ پین چیست؟
رله ۵ پین در پیکربندیهای SPDT دارای یک کنتاکت اضافی است و میتواند امکان تغییر مسیر بین دو خروجی را فراهم کند.
آیا همه رلههای ۵ پین یکسان هستند؟
خیر. تعداد پایه یکسان به معنی یکسان بودن آرایش پایهها و مشخصات الکتریکی نیست. برای هر مدل باید دیتاشیت یا دیاگرام پایهها بررسی شود.
رله ۵ پین ۱۲ ولت چه کاربردی دارد؟
این رلهها در مدارهای مختلف الکتریکی و بهخصوص سیستمهای برق خودرو و تجهیزات کنترلی کاربرد دارند.
