رفتن به محتوای اصلی

فروشگاه تخصصی قطعات و لوازم الکترونیکی تینو الکترونیک

لوگوی تینو الکترونیک
LEDهای پایه‌دار و مقاومت‌ها برای آموزش محاسبه مقاومت LED

محاسبه مقاومت LED؛ فرمول و جدول انتخاب برای ۵، ۹ و ۱۲ ولت

۳۰ آبان ۱۴۰۵

برای روشن کردن یک LED خام با منبع ولتاژ، باید جریان عبوری از آن کنترل شود. در بسیاری از مدارهای ساده LED نشانگر، این کار با مقاومت سری انجام می‌شود.

مقدار مقاومت به ولتاژ تغذیه، ولتاژ مستقیم LED و جریان هدف بستگی دارد. بنابراین عبارتی مانند «مقاومت مناسب LED دوازده ولت» بدون مشخص بودن نوع LED و شرایط مدار، پاسخ عددی ثابتی ندارد.

در این راهنما، روش محاسبه مقاومت و توان آن را با مثال‌های ۵، ۹ و ۱۲ ولت بررسی می‌کنیم. مثال‌ها مربوط به مدارهای کم‌ولتاژ DC و LEDهای خام نشانگر هستند.

چرا LED به مقاومت نیاز دارد؟

LED یک قطعه نیمه‌رسانا با رابطه غیرخطی ولتاژ و جریان است. افزایش نسبتاً کوچک ولتاژ مستقیم می‌تواند جریان را به‌مقدار زیادی افزایش دهد.

اگر LED خام بدون محدودسازی مناسب جریان به منبع ولتاژ وصل شود، ممکن است آسیب ببیند. مقاومت سری با ایجاد افت ولتاژ، جریان را در محدوده طراحی‌شده نگه می‌دارد؛ البته این روش، تنظیم جریان دقیق و مستقل از دما ایجاد نمی‌کند.

برخی ماژول‌ها، چراغ‌های آماده یا LEDهای دارای مدار داخلی، محدودکننده جریان دارند. پیش از افزودن مقاومت، مشخصات همان محصول را بررسی کنید.

برای آشنایی با رفتار قطعات نیمه‌رسانا، مقاله دیود چیست؟ را بخوانید.

فرمول محاسبه مقاومت LED

برای یک LED خام و یک مقاومت سری:

R = (Vs − Vf) ÷ I

نماد

معنی

واحد

R

مقدار مقاومت سری

اهم

Vs

ولتاژ منبع تغذیه

ولت

Vf

ولتاژ مستقیم LED در شرایط موردنظر

ولت

I

جریان هدف LED

آمپر

ولتاژ مستقیم و جریان مجاز باید از مشخصات LED استخراج شوند. ولتاژ مستقیم با مدل، جریان و دما تغییر می‌کند؛ رنگ LED به‌تنهایی برای تعیین مقدار دقیق کافی نیست.

اگر با تبدیل واحدها آشنا نیستید، مقاله قانون اهم و محاسبه ولتاژ، جریان و مقاومت را مطالعه کنید.

تبدیل میلی‌آمپر به آمپر

برای استفاده از فرمول، جریان بر حسب میلی‌آمپر را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید:

جریان

معادل بر حسب آمپر

۲ میلی‌آمپر

۰٫۰۰۲ آمپر

۵ میلی‌آمپر

۰٫۰۰۵ آمپر

۱۰ میلی‌آمپر

۰٫۰۱ آمپر

۲۰ میلی‌آمپر

۰٫۰۲ آمپر

جریان ۲۰ میلی‌آمپر برای تمام LEDها مناسب نیست. جریان هدف را با توجه به دیتاشیت و روشنایی موردنیاز انتخاب کنید؛ جریان بیشینه مجاز الزاماً جریان پیشنهادی کارکرد نیست.

مثال محاسبه مقاومت LED برای ۵ ولت

فرض کنید:

  • ولتاژ منبع: ۵ ولت DC

  • ولتاژ مستقیم LED در شرایط مثال: ۲ ولت

  • جریان هدف: ۱۰ میلی‌آمپر

ابتدا جریان را تبدیل می‌کنیم:

10 mA = 0.01 A

سپس:

R = (5 − 2) ÷ 0.01 = 300 Ω

مقدار محاسبه‌شده برابر ۳۰۰ اهم است.

اگر مقاومت ۳۳۰ اهم استفاده کنیم چه می‌شود؟

با فرض ثابت بودن ولتاژ مستقیم LED در ۲ ولت:

I = (5 − 2) ÷ 330 ≈ 0.0091 A

جریان تقریبی برابر ۹٫۱ میلی‌آمپر خواهد بود.

برای بررسی مشخصات قطعه مرتبط با این مثال، صفحه مقاومت ۳۳۰ اهم یک‌چهارم وات ۵ درصد را ببینید. مناسب بودن آن برای مدار واقعی، به مشخصات LED، تغییرات تغذیه و شرایط کاری وابسته است.

در نقشه این مثال، مثبت ۵ ولت به مقاومت و سپس به آند LED متصل می‌شود. کاتد به صفر ولت یا منفی همان منبع متصل است. نقاط A و K در نقشه به‌ترتیب آند و کاتد هستند.

اتصال LED با مقاومت سری ۳۳۰ اهم به تغذیه ۵ ولت با فرض ولتاژ مستقیم ۲ ولت

محاسبه مقاومت LED برای ۹ ولت

همان LED فرضی با ولتاژ مستقیم ۲ ولت و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر را در نظر بگیرید:

R = (9 − 2) ÷ 0.01 = 700 Ω

مقدار محاسبه‌شده ۷۰۰ اهم است.

اگر مقاومت ۷۵۰ اهم انتخاب شود:

I = (9 − 2) ÷ 750 ≈ 0.0093 A

جریان تقریبی برابر ۹٫۳ میلی‌آمپر می‌شود.

انتخاب مقدار بالاتر از عدد محاسبه‌شده معمولاً جریان را کاهش می‌دهد، اما نتیجه نهایی باید با محدوده روشنایی و جریان موردنیاز تطبیق داده شود.

محاسبه مقاومت LED برای ۱۲ ولت

برای منبع ۱۲ ولت، ولتاژ مستقیم فرضی ۲ ولت و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر:

R = (12 − 2) ÷ 0.01 = 1000 Ω

مقاومت محاسبه‌شده برابر ۱ کیلو‌اهم است.

این نتیجه برای یک LED خام با فرض‌های همین مثال است؛ یک چراغ یا ماژول آماده ۱۲ ولت ممکن است مدار داخلی متفاوتی داشته باشد.

جدول نمونه انتخاب مقاومت LED

در جدول زیر، ولتاژ مستقیم LED برابر ۲ ولت و جریان هدف اولیه ۱۰ میلی‌آمپر فرض شده است.

ولتاژ منبع

مقاومت محاسبه‌شده

مقدار انتخابی در مثال

جریان تقریبی با مقدار انتخابی

۵ ولت DC

۳۰۰ اهم

۳۳۰ اهم

۹٫۱ میلی‌آمپر

۹ ولت DC

۷۰۰ اهم

۷۵۰ اهم

۹٫۳ میلی‌آمپر

۱۲ ولت DC

۱۰۰۰ اهم

۱۰۰۰ اهم

۱۰ میلی‌آمپر

این جدول نسخه عمومی برای تمام LEDها نیست. اگر ولتاژ مستقیم یا جریان هدف متفاوت باشد، مقاومت باید دوباره محاسبه شود. تلرانس مقاومت و تغییرات تغذیه نیز بر جریان واقعی اثر دارند.

اگر ولتاژ مستقیم LED سه ولت باشد چه می‌شود؟

برای منبع ۵ ولت، ولتاژ مستقیم فرضی ۳ ولت و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر:

R = (5 − 3) ÷ 0.01 = 200 Ω

اگر مقدار ۲۲۰ اهم انتخاب شود:

I = (5 − 3) ÷ 220 ≈ 0.0091 A

جریان تقریبی ۹٫۱ میلی‌آمپر است. این مثال نشان می‌دهد که یک مقاومت ثابت را نباید بدون محاسبه برای تمام LEDها استفاده کرد.

توان مقاومت LED چگونه محاسبه می‌شود؟

پس از تعیین مقدار اهم، توان تلفاتی را نیز محاسبه کنید:

P = (Vs − Vf) × I

یا:

P = (Vs − Vf)² ÷ R

در این فرمول‌ها، توان بر حسب وات است.

مثال توان مقاومت ۳۳۰ اهم در مدار ۵ ولت

با فرض ولتاژ مستقیم ۲ ولت، ولتاژ دو سر مقاومت برابر ۳ ولت است:

P = 3 × 3 ÷ 330 ≈ 0.0273 W

توان تلف‌شده حدود ۲۷ میلی‌وات است.

مثال توان مقاومت یک کیلو‌اهم در مدار ۱۲ ولت

ولتاژ دو سر مقاومت برابر ۱۰ ولت است:

P = 10 × 10 ÷ 1000 = 0.1 W

توان تلف‌شده برابر ۱۰۰ میلی‌وات است.

توان نامی قطعه را با حاشیه طراحی مناسب و بر اساس دمای محیط و شرایط نصب انتخاب کنید. افزایش ولتاژ منبع می‌تواند توان تلفاتی را افزایش دهد؛ بنابراین فقط شرایط نامی را نبینید.

برای توضیح بیشتر درباره توان و تلرانس، مقاله راهنمای انتخاب مقاومت الکتریکی را بخوانید.

مقاومت باید به پایه مثبت LED وصل شود یا منفی؟

در یک شاخه سری ساده، مقاومت می‌تواند قبل یا بعد از LED قرار بگیرد؛ جریان از هر دو قطعه عبور می‌کند.

نکته اصلی این است که مقاومت واقعاً سری باشد. قرار دادن مقاومت به‌صورت موازی با LED، جای محدودکننده سری را نمی‌گیرد.

LED قطبیت دارد؛ آند و کاتد را از اطلاعات همان مدل تشخیص دهید. کوتاه و بلند بودن پایه‌ها پس از برش یا مونتاژ، معیار قابل اتکایی نیست.

مقاومت چند LED سری چگونه محاسبه می‌شود؟

برای چند LED سری، مجموع ولتاژ مستقیم آن‌ها از ولتاژ منبع کم می‌شود:

R = (Vs − Vf1 − Vf2 − …) ÷ I

مثلاً سه LED با ولتاژ مستقیم فرضی ۲ ولت، به‌صورت سری به تغذیه ۱۲ ولت متصل شوند و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر باشد:

R = (12 − 2 − 2 − 2) ÷ 0.01 = 600 Ω

اگر مقاومت ۶۸۰ اهم انتخاب شود:

I = 6 ÷ 680 ≈ 0.0088 A

جریان تقریبی برابر ۸٫۸ میلی‌آمپر است.

منبع باید در تمام شرایط موردنظر، ولتاژ کافی برای LEDها و مقاومت داشته باشد. این مدار را نمی‌توان با کم کردن یا حذف مقاومت، بدون بررسی به هر ولتاژ تغذیه‌ای متصل کرد.

آیا چند LED موازی می‌توانند یک مقاومت مشترک داشته باشند؟

برای شاخه‌های موازی ساده LED، روش متداول این است که هر شاخه مقاومت سری مناسب خودش را داشته باشد.

حتی LEDهای هم‌رنگ و هم‌مدل ممکن است ولتاژ مستقیم یکسانی نداشته باشند. استفاده از یک مقاومت مشترک برای چند LED موازی، تقسیم برابر جریان را تضمین نمی‌کند.

برای مرور تفاوت اتصال‌ها، مقاله مقاومت سری و موازی با مثال حل‌شده را بخوانید.

تغییرات تغذیه و تلرانس چه اثری دارند؟

محاسبات اولیه معمولاً با مقادیر نامی انجام می‌شوند، اما برای بررسی بیشترین جریان باید شرایط نامساعد نیز در نظر گرفته شوند:

  • بیشترین ولتاژ احتمالی منبع

  • کمترین ولتاژ مستقیم LED در محدوده موردنظر

  • کمترین مقدار مقاومت با توجه به تلرانس

  • تغییرات دما و محدودیت‌های جریان LED

اگر مدار به جریان دقیق یا پایداری روشنایی نیاز دارد، یک مقاومت ساده ممکن است کافی نباشد و باید راه‌انداز جریان بررسی شود.

چه زمانی درایور LED مناسب‌تر است؟

در LEDهای قدرت، رشته‌های روشنایی، شرایط دارای تغییر زیاد ولتاژ یا کاربردهای نیازمند کنترل دقیق جریان، انتخاب درایور متناسب اهمیت بیشتری دارد.

به کار بردن مقاومت بسیار بزرگ و پرتوان، همیشه راه‌حل مناسب یا پربازدهی نیست. توان تلفاتی، مدیریت حرارت و مشخصات منبع و LED باید با هم بررسی شوند.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب مقاومت LED

  • انتخاب مقاومت فقط از روی رنگ LED.

  • فرض اینکه تمام LEDها جریان ۲۰ میلی‌آمپر دارند.

  • وارد کردن میلی‌آمپر به‌جای آمپر در فرمول.

  • استفاده از کل ولتاژ منبع برای محاسبه توان مقاومت، بدون کم کردن افت LED.

  • انتخاب مقدار اهم درست ولی توان نامناسب.

  • قرار دادن مقاومت موازی به‌جای سری.

  • اتصال مستقیم LED خام به منبع ولتاژ.

  • استفاده از یک مقاومت مشترک برای شاخه‌های موازی بدون بررسی تقسیم جریان.

مثال‌های این مقاله برای تغذیه کم‌ولتاژ DC هستند؛ آن‌ها را برای اتصال LED خام به برق شهر به کار نبرید.

انتخاب و خرید مقاومت مناسب LED

ابتدا ولتاژ منبع، مشخصات LED و جریان هدف را تعیین کنید. سپس مقدار مقاومت و بیشترین توان تلفاتی مورد انتظار را محاسبه کنید.

برای مشاهده گزینه‌های فروشگاه:

توان تمام مقاومت‌های یک سایز الزاماً یکسان نیست. مشخصات محصول را با محاسبات و شرایط مدار تطبیق دهید.

پرسش‌های متداول درباره مقاومت LED

برای LED با برق ۵ ولت چه مقاومتی لازم است؟

به ولتاژ مستقیم و جریان هدف بستگی دارد. در مثال LED با افت ۲ ولت و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر، مقدار محاسبه‌شده ۳۰۰ اهم است؛ با ۳۳۰ اهم، جریان تقریبی ۹٫۱ میلی‌آمپر می‌شود.

برای روشن کردن LED خام با ۱۲ ولت چه مقاومتی مناسب است؟

برای فرض افت ۲ ولت و جریان هدف ۱۰ میلی‌آمپر، مقدار ۱ کیلو‌اهم به دست می‌آید. توان تلفاتی آن در این شرایط ۰٫۱ وات است و توان نامی قطعه باید متناسب با شرایط واقعی انتخاب شود.

آیا مقاومت ۲۲۰ اهم برای تمام LEDها مناسب است؟

خیر. مقاومت مناسب به تغذیه، ولتاژ مستقیم و جریان هدف وابسته است.

آیا می‌توان LED را بدون مقاومت روشن کرد؟

اگر مدار راه‌انداز جریان مناسب یا محدودکننده داخلی داشته باشد، طراحی می‌تواند متفاوت باشد. اما اتصال مستقیم یک LED خام به منبع ولتاژ، بدون کنترل جریان، روش قابل اتکایی نیست.

آیا مقاومت وات بالاتر باعث نور بیشتر LED می‌شود؟

اگر مقدار اهم یکسان باشد و مقاومت در محدوده مجاز کار کند، وات بالاتر به‌تنهایی جریان بیشتری ایجاد نمی‌کند. توان نامی، ظرفیت حرارتی قطعه تحت شرایط مشخص را بیان می‌کند.

چرا LED با وجود مقاومت می‌سوزد؟

ممکن است مقاومت کم‌مقدار باشد، تغذیه از مقدار طراحی‌شده بیشتر شود، قطعه اشتباه انتخاب شده باشد یا LED در معرض دما، قطبیت معکوس یا شرایط خارج از مشخصات قرار بگیرد. وجود مقاومت به‌تنهایی همه خطاها را پوشش نمی‌دهد.

جمع‌بندی

برای محاسبه مقاومت LED، اختلاف ولتاژ منبع و ولتاژ مستقیم LED را بر جریان هدف بر حسب آمپر تقسیم کنید. پس از انتخاب مقدار عملی، جریان و توان مقاومت را دوباره بررسی کنید.

عدد ثابت و عمومی برای تمام LEDها وجود ندارد. انتخاب درست به مشخصات قطعه، تغییرات تغذیه، تلرانس، دما و نیاز مدار وابسته است.